Donostiko neskatxa gaztien aukera

Pepe Artola

1884

Bertso berri batzuek

nua kantatzera,

egi batzuek klaro

ariyazitzera,

arkiturikan orain

ontarako era,

nai det jende denari

eman aditzera

Donostiko neskatxa

gaztien aukera.

Donostiko neskatxak

ditugu ikusten

lujo aundiyarekin

nola diran jazten,

ipurdi konkorrakin

dirade ibiltzen,

ez dute bada oyek

soldata asko artzen,

nondikan dute bada

orrenbeste sortzen?

Batzuetan jantzi bat

urratutzerako

egiña dute beste

bat trukatutzeko,

oyek orren egoki

erropak jazteko,

ez dute diru gutxi

bear erosteko,

uste det dabiltzala

gu arrapatzeko.

Iñoiz ikusten dira

neskatxa gaztiak

kamelluaren gisa

konkorrez betiak,

ikustekuak dira

oyen koloriak,

nayago dute kanpoz

egon dotoriak,

naiz arkitu barrendik

plakiyak botiak.

Elkartzen diranian

neskatx bat edo bi,

elkarrekin pasatzen

dute ordu ta erdi,

beti gezur kontatzen

dirade elkarri,

kontu artuaz andik

pasatzen danari,

murmuratzen dakite

mutil gazteari.

Asko ibiltzen dira

señora moduan,

orrelakuak asko

dirade munduan,

jazten dira egoki

nai duten lekuan,

gero esaten dute,

arro momentuan:

«Jarri, nagusiya,

guztiya kontuan».

Erozein dendetara

lasai joaten dira,

ta soñak aukeratzen

ibildutzen dira,

nagusiyen kontura

denok jazten dira,

orrela beren ustez

baliyatzen dira,

bañan urte azkenian

komeriyak dira.

Zenbat komeri dira

ementxen ageri,

ara oyetako bat

gertatua neri:

begira nengoala

neskatxatxo bati,

ipurditik zitzayon

kozkor bat erori,

nondikan sortu zuben

kontrabandu ori?

Lengoan neskatxa bat

pasa zan ondotik,

eta gelditu nitzan

begira atzetik,

zer modutakua zan

ikustiagatik,

ollarren gisa zeguen

apaña kanpotik,

bañan etzeraman ark

oñetan galtzetik.

Ezin fiyo liteke

orrelakoakin,

biar baño geyago

dabilkitenakin,

ni beintzat ikaratzen

naiz neska oyekin,

nayago det mutill zar

gelditu beñepin,

eta ez deskuidatu

orlako batekin.

Obe luteke oyek

piska bat pentsatu,

eta ez diru denak

lujotan gastatu,

nere opiniyua

orain zer dan aitu:

txit liso ibillita

soldata juntatu,

gero nai baldin bada

gizona topatu.

Amabi bertsorekin

nua despeitzera,

ta bidez leziyo bat

erakutsitzera:

utzi zazute bada

lujuak txokora,

erremeyatutzeko

orain da denbora,

ta nor bere kontuak

aguro atera.