Euskararen Donostia PatronatuaDonostiako Udala
Gorostian gorosti
Afalondokoak
 
Afalondokoak

IRIYARENA

        Serafin Baroja, 1881

 

Doinua (MIDI) | Partitura (PDF) | Diskografia

 

        «Idiarena» da noski, eta hala idatzi beharko genuke gaur egun, baina ez al da polita Iriyarenak dakarren idiarena / hiriarena nahastea? Ez ote zen ba Jaiapolis Donostiaren beste izena, sokamuturraren hiriburu?

        Sokamuturra idi-proba berezia da: idiak karga atzetik arrastaka eraman beharrean, jendea aurretik eramatea izaten zuen lana. Batzuk airean, besteak arrastaka, harakoak lasterka...

        Izen bereko antzerki kantatua sortu zuen Marzelino Soroak 1878an, baina kantuak erdaraz zituela.

        Serafin Baroja euskaltzale handia izan zen, berak lortu zuen estatus ofiziala ematea gerora «betidanik» euskal izena duten hainbat leku eta kalerentzat.

 

Xexenak dira

beltx-beltxak dira,

harrapatzen bazaitu

bertan, bertan,

hilko zaitu.

 

Danbolinaren jirak kalean

daramatzi jendeak airean

txistuaren

'ta atabalen

soinu alaiean.

Herriko biztanle guziak

plazara dirade etorriak,

arratseko

zezeneko

suak ekarriak.

 

O Donostiko zezen suzkoa

izan zaitez zorionekoa!

 

Irtena da zezena arkupetik

txingarra dariola atzealdetik

danbadaka

ta jiraka

jendeen tartetik

 

Zalapart hartan zenbat nahaspil

zenbat karraxi, zer iskanbil

itsumuka

trunbuiluka

jende dena dabil

 

O, zu, zezen onen autorea

izan zaitez gloriz betea!

 

Damatxo gazte 'ta galai finak

elkarri adi bat ezin eginak

arkupetan

kiriketan

ai zer ahaleginak!

 

Zezen suzkoa bada aurrean

iges egin nahirik asmoan

zeren larri

diran jarri

elkarren ondoan

 

O, zezen pixkor txingar jario

zenbat kontu zure medio!

 

Su-kurpillak dijoaz hastera

zezen suzkoa igo dute oltzera

argi pilak

su bonbilak

dijoaz airera

 

Zeinen argi politak dira

maite degunari begira

bat-batetan

begietan

ikusten badira

 

O, bai, dira, bai txit txingartiak

bihotz suzko baten argiak!

 

Bejondaizula, zezen suzkoa

donostiarraren inbenzioa

gazteentzat

'ta zaharrentzat

fest gain-gainekoa

 

Ez bada jendeak nagitu

plazara joan gabe ez gelditu

far asko egin

dantzatu arin

ta asko dibertitu

 

Zezen suzko eder on degizula

gaur ta beti bejondaizula!

 

 

Gorostian gorosti Ogi-gainekoak Mapa Kronologia Gaiak Afalondokoak